ਪਟਨਾ, 28 ਅਗਸਤ 2026: ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਆਈ ਭਿਆਨਕ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਫਲੈਸ਼ ਫਲੱਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਗੰਡਕ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਧੇ ਪਾਣੀ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਗੰਡਕ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਟਣ ਲੱਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਲਮੀਕਿਨਗਰ ਬੈਰੇਜ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਡਿਸਚਾਰਜ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਉੱਪਰਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਚੌਕਸੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਹਾਰ ’ਤੇ ਬਣਿਆ ਸੀ ਦਬਾਅ
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਹੜ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਤੇ ਪਿਆ। ਗੰਡਕ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਵਾਲਮੀਕਿਨਗਰ ਗੰਡਕ ਬੈਰੇਜ ਦੇ ਸਾਰੇ 36 ਗੇਟ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬੈਰੇਜ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਡਿਸਚਾਰਜ 26 ਅਗਸਤ ਦੀ ਰਾਤ ਕਰੀਬ 11 ਵਜੇ 1.50 ਲੱਖ ਕਿਊਸਿਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
1.50 ਲੱਖ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 1.04 ਲੱਖ ਕਿਊਸਿਕ ਹੋਇਆ ਡਿਸਚਾਰਜ
ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਲਮੀਕਿਨਗਰ ਬੈਰੇਜ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਡਿਸਚਾਰਜ 1.50 ਲੱਖ ਕਿਊਸਿਕ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਵੀਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਲਗਭਗ 1.04 ਲੱਖ ਕਿਊਸਿਕ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉੱਤਰੀ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਦੇਵਘਾਟ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਹੋਈ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਗੰਡਕ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਮ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕੀਤਾ ਹਵਾਈ ਸਰਵੇ
ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਮਰਾਟ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਗੰਡਕ ਦਰਿਆ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਹਵਾਈ ਸਰਵੇ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇਪੁਰ ਤੋਂ ਵਾਲਮੀਕਿਨਗਰ ਤੱਕ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਾਗਾਹ, ਵਾਲਮੀਕਿਨਗਰ, ਬੇਤੀਆ ਅਤੇ ਮੋਤੀਹਾਰੀ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਗਈ।
ਵਾਲਮੀਕਿਨਗਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਗੰਡਕ ਬੈਰੇਜ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਡਿਸਚਾਰਜ ਬਾਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਡਿਸਚਾਰਜ ਲਗਭਗ 1.06 ਲੱਖ ਕਿਊਸਿਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ
ਗੋਪਾਲਗੰਜ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਗੰਡਕ ਦਾ ਪਾਣੀ ਫਿਲਹਾਲ ਆਮ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉੱਥੇ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣੀ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਉੱਪਰਲੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਬੰਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ
ਹੁਣ ਤੱਕ ਗੰਡਕ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਤਟਬੰਧਾਂ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਮੁੜ ਵਧਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਸਟਾਕ ਰੱਖਣ, ਤਟਬੰਧਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਪਬਲਿਕ ਐਡਰੈੱਸ ਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਿਰਫ਼ ਗੰਡਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ
ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਗੰਡਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗੰਗਾ, ਕੋਸੀ ਅਤੇ ਬੂੜ੍ਹੀ ਗੰਡਕ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 28 ਅਗਸਤ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਧਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਤੇ ਨੀਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਚੌਕਸ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਗੰਡਕ ਦਾ ਪਾਣੀ ਘਟਣਾ ਭਾਵੇਂ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਹੈ, ਪਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਵੀ ਰਾਹਤ
ਗੰਡਕ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਜੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉੱਪਰਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਹਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗੰਡਕ ਦਾ ਪੱਧਰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਅਫਵਾਹਾਂ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਫਿਲਹਾਲ ਖ਼ਤਰਾ ਟਲਿਆ, ਪਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਰੀ
ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੰਡਕ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਘਟਣ ਲੱਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਬਣਿਆ ਵੱਡਾ ਹੜ੍ਹ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਥਿਤੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਥਿਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਫਿਰ ਵੀ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਰਾਹਤ ਤਾਂ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅਲਰਟ ਅਜੇ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਡਕ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੀ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਲਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।