ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਭਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਗਨੀਵੀਰਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਰੀਬ 4,000 ਅਗਨੀਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਡੇਟਾ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ’ ’ਤੇ ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ 14 ਸਾਲਾ ਨਾਬਾਲਗ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਫੌਜੀ ਭਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਵਧਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਚਰਚਾ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਡੇਟਾ ਕਿਵੇਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ’ਤੇ ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੰਗਠਿਤ ਗਿਰੋਹ ਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਨਾਬਾਲਗ
ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ 14 ਸਾਲਾ ਲੜਕਾ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸੈੱਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ।
ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ’ਤੇ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੜਕੇ ਨੇ ਲਗਭਗ 4,000 ਅਗਨੀਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ 500 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਰਕਮ ਭਾਰਤੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 44 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਜਾਂਚ ਰਾਹੀਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੁਰਾਗ ਲੱਭੇ ਅਤੇ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਮੁੱਢਲੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਬਾਲਗ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਏਆਈ ਟੂਲਜ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ
ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਨਾਬਾਲਗ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਟੂਲਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੱਕ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਸਾਬਕਾ ਅਗਨੀਵੀਰਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਲੱਭ ਸਕਣ।
ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਬਾਲਗ ਨੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੁਲਿਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਸਲ ਸਰਕਾਰੀ ਡੇਟਾਬੇਸ ਹੈਕ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਟੈਸਟ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮਲੇ ਦਾ ਅਸਲ ਤਰੀਕਾ ਜਾਣਨ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਿਜੀਟਲ ਉਪਕਰਨਾਂ ਤੋਂ ਡੇਟਾ ਕੀਤਾ ਬਰਾਮਦ
ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਫਿਊਜ਼ਨ ਐਂਡ ਸਟ੍ਰੈਟੇਜਿਕ ਆਪਰੇਸ਼ਨਜ਼ (IFSO) ਯੂਨਿਟ ਨੇ ਨਾਬਾਲਗ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਡੇਟਾ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ (MHA) ਨੂੰ ਵੀ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਅਗਨੀਵੀਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਡੇਟਾਬੇਸ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਬਾਲਗ ਦੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਮਿਲਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਸਿਰਫ਼ 4,000 ਅਗਨੀਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਜਾਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਹੋਰ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਲੱਗੀ ਹੈ।
ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਿਕਰੀ
ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾਬਾਲਗ ਨੇ ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ’ਤੇ ਡੇਟਾ ਵੇਚਣ ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਤਾਂ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇਹ ਡੇਟਾ ਖਰੀਦਿਆ ਹੋਵੇ।
ਪੁਲਿਸ ਹੁਣ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਿਸੇ ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਕੋਈ ਕਾਪੀ ਹੋਰ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ।
ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ?
ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਆਮ ਸਰਚ ਇੰਜਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜਤਾ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ’ਤੇ ਚੋਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਾਸਵਰਡ, ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਡੇਟਾ ਦੀ ਖਰੀਦੋ-ਫਰੋਖ਼ਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਭਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਗਨੀਵੀਰਾਂ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ’ਤੇ ਉੱਠੇ ਸਵਾਲ
ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ’ਤੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਅਗਨੀਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਡੇਟਾ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸਬੰਧੀ ਵੇਰਵੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਗਲਤ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਫਿਲਹਾਲ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਡੇਟਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਸੰਨ੍ਹ ਲੱਗਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ 4,000 ਅਗਨੀਵੀਰਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਡੇਟਾ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਜਾਂਚ ਅਧੀਨ ਹੀ ਰਹੇਗਾ।




