ਸਟ੍ਰਾਸਬਰਗ/ਓਟਾਵਾ, 18 ਸਤੰਬਰ: ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕ ਕਾਰਨੀ ਨੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦੌਰਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ, ਰੱਖਿਆ, ਊਰਜਾ, ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਮਿਨਰਲਜ਼, ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਡੂੰਘੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਦਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਟੈਰਿਫ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ‘associate member’ ਦਰਜੇ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਇਸਨੂੰ “hostile act” ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ’ਤੇ ਭਾਰੀ ਟੈਰਿਫ਼ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਯੂਰਪ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨਵਾਂ ਰਣਨੀਤਕ ਸਾਥੀ
ਕਾਰਨੀ ਨੇ 17 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰਾਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਦਲ ਰਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਬੰਧ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ EU ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਮਿਨਰਲਜ਼, ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ, ਊਰਜਾ, AI ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ, ਸਪੇਸ, ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਵਪਾਰ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਕਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ EU ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਲੋਬਲ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ ਅਤੇ 2025 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ-EU ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਵਪਾਰ ਲਗਭਗ 178 ਅਰਬ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ।
EU ਵੱਲੋਂ ‘Associate Member’ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਯੂਰਪੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਉਰਸੁਲਾ ਵਾਨ ਡੇਰ ਲੇਯਨ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ EU ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA) ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਾਡਲ ਸੁਝਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ EU ਦਾ ਪਹਿਲਾ “associate member” ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ “associate member” ਦਾ ਦਰਜਾ ਇਸ ਵੇਲੇ EU ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚਾ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ EU ਦੇ ਸਾਰੇ 27 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰਨੀ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ EU ਦਾ ਪੂਰਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਓਟਾਵਾ ਯੂਰਪ ਨਾਲ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਏਕੀਕਰਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਆਪਣੀ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਇਤਰਾਜ਼?
ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਯੂਰਪ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵੱਲੋਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ EU ਨਾਲ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨਵੇਂ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਸਖ਼ਤ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਦਮ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਰੋਧੀ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ “ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ” ਟੈਰਿਫ਼ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਵੀ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ EU ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸਨੂੰ “laughable” ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਪਾਰਕ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ
ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਲਗਭਗ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨਿਰਯਾਤ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਰਿਫ਼ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਰਥਚਾਰੇ ’ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਾਰਨੀ ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੈਨੇਡਾ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਾਰਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਵਿਕਲਪ ਵਧਾਉਣੇ ਪੈਣਗੇ।
ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੂਰਪ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਸਾਂਝ
ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਯੂਰਪ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਵਪਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਕੈਨੇਡਾ EU ਦੇ Security Action for Europe (SAFE) ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਰੱਖਿਆ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ Joint Expeditionary Force ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ
ਭਾਵੇਂ ਕੈਨੇਡਾ ਯੂਰਪ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਵਿਹਾਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਹੇਗਾ।
ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ, ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਡੂੰਘੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। Reuters ਵੱਲੋਂ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪ ਨਾਲ ਡੂੰਘੇ ਸਬੰਧ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਕਲਪ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਵੱਡੀ ਗੱਲਬਾਤ
ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ EU ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ’ਤੇ ਅਗਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਰਚਾ 29-30 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ Canada-EU Summit ਦੌਰਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪੱਖਾਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਵਪਾਰਕ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ, ਆਰਥਿਕ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ-ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-EU ਸਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਫਿਲਹਾਲ “associate member” ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਢਾਂਚਾ ਤੈਅ ਹੋਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ-EU ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।