ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 1999 ਦੇ IC-814 ਕੰਧਾਰ ਹਾਈਜੈਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਖੁਲਾਸੇ ਨੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਮੁਖੀ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਨਾਲ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਵੀਂ ਚਰਚਾ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ CIA ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਡੀਕਲਾਸੀਫਾਈਡ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੰਧਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ IC-814 ਦੇ ਹਾਈਜੈਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ 9/11 ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ 25ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮੌਕੇ CIA ਨੇ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਅਤੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ-ਪੱਧਰੀ ਖੁਫੀਆ ਬ੍ਰੀਫ ਜਨਤਕ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2001 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਾਰੇ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕੰਧਾਰ ਹਾਈਜੈਕ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਦਸੰਬਰ 1999 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਉਡਾਣ IC-814 ਨੂੰ ਹਾਈਜੈਕ ਕਰਕੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੰਧਾਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੰਧਾਰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਸੀ। ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਕੰਧਾਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਲਈ ਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਜਵਾਨ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਹਾਈਜੈਕ ਦੌਰਾਨ ਅਗਵਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਮੰਗਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਤਿੰਨ ਕੈਦੀਆਂ—ਮਸੂਦ ਅਜ਼ਹਰ, ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਹਿਮਦ ਜ਼ਰਗਰ—ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਿੰਤਤ ਸੀ ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਤੰਤਰ
ਨਵੇਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ CIA ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। 1998 ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਬ੍ਰੀਫਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਵੱਲੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਈਜੈਕ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤੱਕ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤਾਲਿਬਾਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। CIA ਦੇ ਇੱਕ 1998 ਦੇ ਬ੍ਰੀਫ ਮੁਤਾਬਕ ਤਾਲਿਬਾਨ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹਿਚਕਦਾ ਸੀ।
9/11 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਖੁਫੀਆ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ
ਡੀਕਲਾਸੀਫਾਈਡ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ 1998 ਤੋਂ ਹੀ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਵੱਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਬ੍ਰੀਫਾਂ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਈਜੈਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ 11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਖੁਫੀਆ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਵੇਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ 9/11 ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਅਤੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਅਮਰੀਕੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸਨ।
ਕੰਧਾਰ ਕਾਂਡ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਵਾਂ ਸਿਆਸੀ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੱਖ
ਕੰਧਾਰ ਹਾਈਜੈਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਘਟਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ CIA ਦੇ ਨਵੇਂ ਜਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੱਖ ’ਤੇ ਮੁੜ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਖੁਲਾਸੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਸੀ, ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਅਤੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ 9/11 ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।