—  ·  ਸਰੀ, ਬੀ.ਸੀ.
Canada · Punjab · World — Punjabi News
ਅੱਜਦੀਖ਼ਬਰ
Aaj Di Khabar
ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਤਾਜ਼ਾ ਖ਼ਬਰਾਂ
ਦੁਨੀਆ

Sikh History: ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ 1920 ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਏ ਸਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਦੋ ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਲੱਭਿਆ ਸੁਨਹਿਰੀ ਇਤਿਹਾਸ

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਖੋਜ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਦੋ ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਲੈਨ ਕੈਨਾ (Len Kenna) ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਜੌਰਡਨ (Crystal Jordan) ਨੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 1920 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਸੂਬੇ ਦੇ ਬੇਨਾਲਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਲਿਖਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬੂਤਾਂ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਖੋਜ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਜਨਮਭੂਮੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਨਾਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਖੋਜੀਆਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੁਸਤਕ ‘ਸਿਵਾ ਸਿੰਘ ਬੇਨਾਲਾ’ (Siva Singh Benalla) ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਅਹਿਮ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

1920 ਵਿੱਚ ਬੇਨਾਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਅਖੰਡ ਪਾਠ

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਸੰਬਰ 1920 ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਬੇਨਾਲਾ ਨੇੜੇ ਰੀਫ਼ ਹਿਲਜ਼ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 16 ਦਸੰਬਰ 1920 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਲਬਰਨ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, 17 ਦਸੰਬਰ 1920 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ‘ਬੇਨਾਲਾ ਸਟੈਂਡਰਡ’ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Sardar Ji Academy

ਖੋਜੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਣਾ ਵੀ ਸੰਭਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 1895 ਅਤੇ 1899 ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ 1920 ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਣਾ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਹੈ।

ਸਿਵਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਘੋੜਾ-ਬੱਘੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਿਵਾ ਸਿੰਘ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਫੇਰੀਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਉਹ ਲਗਭਗ 1897 ਤੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਬੇਨਾਲਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਲ 1955 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਸਿਵਾ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੋੜਾ-ਬੱਘੀ ਰਾਹੀਂ ਘੁੰਮ ਕੇ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਵੇਚਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਘੋੜਾ-ਬੱਘੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਲਿਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘੋੜਾ-ਬੱਘੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਇੱਕ ਖੇਤ ਦੇ ਸ਼ੈੱਡ ਵਿੱਚ ਪਈ ਰਹੀ। ਜਦੋਂ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਬੱਘੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿਵਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਮਿਲੀਆਂ।

ਹੁਣ ਇਸ ਬੱਘੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬੇਨਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਖੋਜ

ਲੈਨ ਕੈਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਜੌਰਡਨ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1985 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਰਜ ਸੀ।

Good Deal Motors

ਲੈਨ ਕੈਨਾ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ ਸੀ। ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਹੈਮਿਲਟਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਫੇਰੀਵਾਲਾ ਆਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਲੈਨ ਦੀ ਮਾਤਾ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਸਾਮਾਨ ਖ਼ਰੀਦਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਧੋਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫੇਰੀਵਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਾਦਾਂ ਨੇ ਲੈਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰਸੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।

ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਜੌਰਡਨ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਕਲਾ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਲਿਖਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ।

ਖੋਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਲੈਨ ਨੇ ਟਾਈਪਰਾਈਟਰ ’ਤੇ ਨੋਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੰਡਨ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵੀ ਘੋਖ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੇ।

ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਸੰਸਥਾ

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ। ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਯਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਕਸਦ ਨਸਲੀ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਵੀ ਸੀ।

ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਚਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ‘ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਇੰਡੀਅਨ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ’ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਸੰਭਾਲਣਾ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦਿਵਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਲੈਨ ਕੈਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਜੌਰਡਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਜਿਲਦਾਂ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ‘Are Indians an Ethnic Minority?’ ਅਤੇ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ‘Sikh History in Australia’ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੁਸਤਕ ‘Siva Singh Benalla’ ਇਸੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸਿਵਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ

ਸਿਵਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਫੇਰੀ ਲਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਏਬੀਸੀ ਦੀ 2020 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 1915 ਵਿੱਚ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ। ਲੰਮੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਮਗਰੋਂ 1925 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸਿਵਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਵੀ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਹੀ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮ, ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਬੇਨਾਲਾ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ

ਬੇਨਾਲਾ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਸਿਵਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਪਾਠ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰਸੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਬੇਨਾਲਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 1920 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਠ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮਨਾਈ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ। ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਅਰਦਾਸ, ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ

ਲੈਨ ਕੈਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਜੌਰਡਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਦੇਣਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਘੋੜਾ-ਬੱਘੀ ਰਾਹੀਂ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿੱਤੀ।

ਇਸ ਖੋਜ ਨਾਲ ਸਿਵਾ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਘੋੜਾ-ਬੱਘੀ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਵਿਰਸਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇਗਾ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯਾਦ ਵੀ ਹੈ।

GKM ਮੀਡੀਆ ਨੈੱਟਵਰਕ

ONE BRAND · NEWS · TV · RADIO · E-PAPER
Sardar Ji Academy
Good Deal Motors
Apna Customs
Navneet Sharma